Aidat

Site veya apartman sakinlerinin ortak giderlere (temizlik, güvenlik, bakım vb.) katılım amacıyla ödediği aylık bedeldir.

Amortisman

Bir mülkün kira gelirleriyle kaç yılda anapara maliyetini geri kazanacağını gösteren hesap yöntemidir.

Anahtar Teslim

Müteahhidin taşınmazı tüm tesisat ve bitişleriyle eksiksiz tamamlayarak alıcıya hazır hâlde teslim etmesidir.

Arazi

İmar sınırları dışında kalan, tarımsal veya başka amaçlarla kullanılabilen geniş toprak parçasıdır.

Arsa

Üzerinde yapı bulunmayan, belediye imar sınırları içindeki yapılaşmaya uygun boş arazidir.

Arsa Payı

Kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş yapılarda, her bağımsız bölüme tahsis edilen arsa üzerindeki mülkiyet oranıdır. Arsa payı, ortak alanlardan yararlanma ve olası yıkım ile kentsel dönüşüm süreçlerindeki haklar bakımından belirleyici öneme sahiptir.

Avan Proje

Yapının genel biçimini, kat planlarını ve dış görünüşünü ana hatlarıyla ortaya koyan ön tasarım aşamasıdır. Belediyeye onaya sunulmadan önce hazırlanır; kesin projenin temelini oluşturur.

Ayni Hak

Taşınmaz üzerinde herkese karşı ileri sürülebilen, tapu siciline tescille doğan mutlak haktır. Mülkiyet, ipotek ve irtifak hakları buna örnek gösterilebilir.

Ayrık Nizam

Binanın her dört cephesinin de komşu yapılardan belirli mesafelerle ayrıldığı, herhangi bir yapıya bitişik olmadığı yapılaşma düzenidir. Genellikle villalar ve müstakil konutlar bu nizama göre inşa edilir.

Bağımsız Bölüm

Kat mülkiyeti kurulmuş bir yapı içinde ayrı tapuya sahip, tek başına kullanılabilen daire, dükkan, depo gibi birimlerdir. Her bağımsız bölümün tapu kütüğünde ayrı bir sayfası bulunur.

Betonarme

İçine çelik donatı yerleştirilerek dökülen beton yapı sistemidir; Türkiye'deki konut yapılarının büyük çoğunluğunda kullanılmaktadır.

Beyan Değeri

Mülk sahibinin belediyeye veya tapu müdürlüğüne bildirdiği taşınmaz değeridir; vergi hesaplamalarında esas alınır.

Bitişik Nizam

Binaların yan cepheleri arasında boşluk bırakılmadan, birbirine sıfır mesafede ve ortak duvar paylaşarak inşa edildiği yapılaşma düzenidir. Şehir merkezlerinde ve tarihi dokularda yaygın olarak görülür.

Blok Nizam

Birden fazla yapının yan cephelerden birbirlerine bitişik, ön ve arka cephelerden ise belirli mesafe bırakılarak inşa edildiği yapılaşma düzenidir. Sıra evler ve kentsel konut blokları bu nizama göre planlanır.

Boş Devir Oranı

Belirli bir bölgedeki toplam mülk sayısına kıyasla kiraya verilmemiş ya da satılmamış olanların oranıdır; piyasa canlılığını ölçmede kullanılır.

Brüt Alan

Dış duvarlar dahil olmak üzere bir bağımsız bölümün toplam yapı alanıdır.

Cephe

Binanın dışarıdan görünen ön, arka veya yan yüzeyidir; estetik ve yalıtım performansı açısından büyük önem taşır.

Cins Değişikliği (Cins Tashihi)

Tapu sicilinde kayıtlı taşınmazın niteliğinin değiştirilmesi işlemidir; örneğin arsanın binaya dönüştürülmesi ya da tarla vasfındaki taşınmazın arsa olarak tescil edilmesi.

ÇED Raporu (Çevresel Etki Değerlendirmesi)

Büyük ölçekli inşaat ve yapılaşma projelerinin çevreye olabilecek etkilerini inceleyen, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı onayına sunulan resmi rapordur. ÇED olumlu kararı alınmadan bu kapsamdaki projelerde inşaata başlanamaz.

Çelik Yapı

Taşıyıcı sistemin çelik profil ve elemanlardan oluşturulduğu yapı türüdür; depreme karşı esneklik avantajı sunar.

DASK (Zorunlu Deprem Sigortası)

Konut niteliğindeki taşınmazlar için yasal olarak zorunlu tutulan, deprem hasarlarına karşı güvence sağlayan sigorta poliçesidir.

Değer Artış Kazancı Vergisi

Edinim tarihinden itibaren beş yıl içinde satılan taşınmazlarda elde edilen kazancın vergilendirilmesidir; beş yıl sonraki satışlarda genellikle uygulanmaz.

Değişken Faiz

Piyasa koşullarına bağlı olarak belirli aralıklarla yeniden hesaplanan faiz oranıdır; taksit tutarı dönemsel olarak değişebilir.

Depozito

Kiracının kiralama başlangıcında kiraya verene teslim ettiği güvence bedeli; genellikle 1-3 aylık kira tutarındadır.

Devir

Taşınmaz mülkiyetinin tapu müdürlüğünde resmi işlemle satıcıdan alıcıya geçirilmesidir; tapunun el değiştirmesi anlamına gelir.

Dubleks

İki kat üzerine kurulmuş, katlar arasında iç merdiveni bulunan daire tipidir.

Ekspertiz (Değerleme)

Lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanlarınca düzenlenen, taşınmazın piyasa değerini tespit eden resmi rapordur.

Emlak Danışmanı

Taşınmaz alım, satım ve kiralama süreçlerinde taraflara profesyonel aracılık ve danışmanlık hizmeti sunan, lisanslı kişidir.

Emlak Vergisi

Taşınmaz sahiplerinin belediyeye yıllık olarak ödediği vergidir; konut, iş yeri ve arsa için farklı oranlar uygulanır.

Erken Ödeme Cezası

Konut kredisinin vadesinden önce kapatılması durumunda bankanın talep edebileceği ek maliyettir.

Faiz Oranı

Konut kredisinde ödünç alınan anaparaya uygulanan, aylık veya yıllık olarak ifade edilen maliyet oranıdır.

Gayrimenkul

Taşınamayan, yerinden edilemeyen mülkleri tanımlar; arsa, konut, tarla, iş yeri gibi taşınmazları kapsar.

Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı (GYO)

Portföyü ağırlıklı olarak gayrimenkul, gayrimenkule dayalı haklar ve sermaye piyasası araçlarından oluşan halka açık şirkettir.

Gecekondu

İmar izni alınmadan, başkasına ait arazi üzerine hızla inşa edilmiş kaçak yapıdır; Türk hukukunda belirli dönemlerde çıkarılan af yasalarıyla bir kısmı kayıt altına alınmıştır.

Haciz

Borcunu ödemeyen kişinin taşınmazına, alacaklının talebiyle mahkeme kararıyla el konulması işlemidir.

Hisseli Tapu

Birden fazla kişinin ortak mülkiyetinde olan taşınmazı gösteren tapudur; her ortak belirli bir pay oranına sahiptir.

İfraz

Bir parselin, yetkili makamların onayıyla ikiye veya daha fazla parçaya bölünmesi işlemidir.

İmar Durumu

Bir parselin üzerine inşaat yapılıp yapılamayacağını, yapılacaksa ne tür ve ne büyüklükte bina yapılabileceğini belirleyen resmi belgedir.

İmar Planı

Belediyelerin hazırladığı, arazi kullanım kararlarını (konut, ticaret, sanayi, yeşil alan vb.) belirleyen hukuki belgedir.

İnce İşler

Kaba inşaat tamamlandıktan sonra gerçekleştirilen sıva, boya, zemin kaplama, kapı-pencere montajı gibi iç mekan bitirme çalışmalarıdır.

İntifa Hakkı

Başkasına ait bir taşınmazı kullanma ve ondan faydalanma hakkıdır; mülkiyet devredilmez, yalnızca kullanım hakkı tanınır.

İpotek

Bir borcun güvencesi olarak taşınmaz üzerine konulan hukuki kısıtlamadır. Borç ödenmezse alacaklı mülk üzerinde hak iddia edebilir.

İrtifak Hakkı

Bir taşınmaz üzerinde başkasının yararlanma hakkını düzenleyen sınırlı ayni haktır. Geçit, kaynak, manzara hakları örnek gösterilebilir.

İskan (Yapı Kullanma İzni)

Yapı denetim kurumunun tamamlanmış binayı denetleyerek oturuma uygun olduğunu onayladığı resmi belgedir.

Kaba İnşaat

Binanın taşıyıcı sisteminin (temelden çatıya) tamamlandığı ancak iç mekan işlerinin henüz yapılmadığı inşaat aşamasıdır.

Kaçak Yapı

Ruhsat veya projeye aykırı olarak inşa edilmiş, ilgili mevzuata uygun olmayan yapıdır; yıkım yaptırımına tabi olabilir.

Kadastro

Taşınmazların sınırlarını, konumlarını ve sahiplik bilgilerini belirlemek amacıyla yapılan ölçüm ve haritalama çalışmasıdır.

KAKS / Emsal

Parsel üzerine inşa edilebilecek toplam inşaat alanının parsel alanına oranını ifade eden imar kriteridir.

Kapora

Alıcının satın alma niyetini teyit etmek amacıyla satıcıya peşinen ödediği teminat bedelidir; taraflarca belirlenen koşullarda iade edilebilir veya mahsup edilir.

Kat Adedi

Bir binanın bodrum ve çatı katları da dahil edilerek hesaplanan toplam kat sayısıdır.

Kat İrtifakı

Henüz tamamlanmamış bir yapı için bağımsız bölümler üzerinde kurulan geçici haktır; yapı tamamlandığında kat mülkiyetine dönüştürülür. Bu aşamada bağımsız bölümler tapuya tescil edilir; ancak yapı kullanma izni (iskan) henüz alınmamıştır.

Kat Karşılığı (Arsa Karşılığı İnşaat)

Arsa sahibinin arsasını müteahhide devretmesi karşılığında, müteahhidin o arsa üzerindeki binadan belirli sayıda bağımsız bölümü arsa sahibine teslim etmesini öngören sözleşme modelidir. Türkiye'de yaygın olarak kullanılan bir inşaat finansman yöntemidir.

Kat Mülkiyeti

Tamamlanmış bir yapının bağımsız bölümleri üzerinde kurulan mülkiyet hakkıdır. Kat mülkiyetinde her daire ayrı tapuya sahiptir; yapı kullanma izni (iskan) alınmış olması gerekir.

Kentsel Dönüşüm

Riskli alan veya riskli yapı statüsündeki binaların yıkılarak yeniden inşa edilmesini öngören yasal süreçtir; 6306 sayılı Kanun kapsamında uygulanır.

Kentsel Dönüşüm Kredisi

Riskli yapı veya riskli alan kapsamındaki binaların yıkılıp yeniden inşa edilmesi için devlet destekli ve düşük faizli kullandırılan özel kredi türüdür.

Kira Artış Oranı (TÜFE)

Türk hukukuna göre konut kira artışları, bir önceki 12 aylık dönemin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) oranıyla sınırlıdır.

Kira Getirisi

Mülkün yıllık kira gelirinin mülkün satış bedeline oranıdır; yatırım verimliliğini ölçmek için kullanılır.

Kira Sözleşmesi

Kiracı ile kiraya veren arasında imzalanan, kullanım koşullarını, kira bedelini ve süresini düzenleyen hukuki belgedir.

Komisyon (Emlak Komisyonu)

Alım-satım veya kiralama işlemlerinde aracılık hizmeti karşılığında emlak danışmanına ödenen ücrettir; genellikle işlem bedelinin belirli bir yüzdesi olarak hesaplanır.

Konut

İnsanların barınma ihtiyacını karşılamak amacıyla inşa edilmiş bağımsız yaşam birimidir; daire, villa, müstakil ev gibi türleri bulunur.

Konut Fiyat Endeksi

Belirli bir dönemde konut fiyatlarının seyri ve değişim oranını gösteren istatistiksel göstergedir; Türkiye'de TCMB tarafından yayımlanmaktadır.

Konut Kredisi (Mortgage)

Taşınmaz alımı için bankalardan kullanılan, geri ödeme süresi ve faiz oranı belirlenen uzun vadeli kredidir.

Konut Projesi

Müteahhit veya geliştirici tarafından planlanan, henüz inşaat aşamasında olan ya da tamamlanmış toplu konut geliştirmesidir.

Lokasyon

Taşınmazın konumunu ifade eder; ulaşım kolaylığı, çevre olanakları ve bölgenin gelişim potansiyeli değeri doğrudan etkiler.

Metrekare Fiyatı

Bir taşınmazın birim fiyatını ifade eder; toplam satış bedelinin alanına bölünmesiyle elde edilir ve bölge karşılaştırmasında yaygın olarak kullanılır.

Müstakil Ev

Başka bir yapıya bitişik olmayan, çevresinde bahçesi bulunan bağımsız konuttur.

Müteahhit

Yapım işini üstlenen ve inşaatı sözleşme koşullarına göre teslim etmekle yükümlü olan gerçek ya da tüzel kişidir.

Net Alan (Kullanım Alanı)

İç duvarlar ve kolonlar çıkarıldıktan sonra kalan, fiilen kullanılabilen yaşam alanıdır.

Ortak Alan

Bağımsız bölüm sahiplerinin birlikte kullandığı merdivenler, asansör, çatı, bahçe gibi bölümlerdir.

Ön Protokol

Satış sözleşmesi imzalanmadan önce tarafların temel koşullar üzerinde anlaştığını gösteren yazılı ön mutabakattır.

Ön Satış (Proje Satışı)

İnşaat tamamlanmadan önce, proje aşamasında bağımsız bölümlerin sözleşmeyle satışa sunulmasıdır.

Pafta

Taşınmazların konumunu gösteren kadastro veya imar planı haritasının her bir bölümüdür.

Parsel

Kadastro ve imar planlarında belirlenmiş, sınırları kesinleşmiş taşınmaz arazi parçasıdır.

Peşinat

Gayrimenkul alımında toplam satış bedelinin başlangıçta nakit olarak ödenen kısmıdır; kalan tutar kredi ya da taksitle karşılanır.

Piyasa Değeri

Taşınmazın serbest piyasada makul bir sürede alınıp satılabileceği olası en yüksek fiyattır.

Portföy

Bir emlak danışmanının veya şirketinin satış ya da kiralık olarak sunduğu mülklerin tamamını ifade eder.

Proje (Mimari Proje)

Yapının inşa edileceği biçimi, bölümleri ve teknik özelliklerini gösteren, yetkili mimar tarafından hazırlanan ve onaylanan plandır.

Rayiç Bedel

Yetkili kurumlarca belirlenen taşınmaz değeridir; tapu harcı ve emlak vergisi gibi resmi işlemlerde referans değer olarak kullanılır.

Rezidans

Otel hizmetleri sunan (resepsiyon, güvenlik, temizlik vb.), yüksek standarttaki uzun süreli konaklama ve yaşam amaçlı yapıdır.

Riskli Yapı

Deprem veya başka doğal afet risklerine karşı yeterli güvenliği sağlamayan, yetkili kurumlarca tespit edilen binadır.

Ruhsat (Yapı Ruhsatı)

Belediyeden veya ilgili makamdan alınan, inşaat başlatmaya izin veren resmi belgedir.

Sabit Faiz

Kredi vadesi boyunca değişmeyen, başlangıçta belirlenen faiz oranıdır; aylık taksit tutarı sabittir.

Satış Vaadi Sözleşmesi

Bir taşınmazın ileride belirli koşullarda satılacağına dair noter onaylı ön sözleşmedir; tapu siciline şerh düşülebilir.

Site

Ortak alanlara, sosyal tesislere ve güvenlik sistemine sahip, birden fazla konut bloğunu içeren yapı topluluğudur.

Statik Proje

Yapının taşıyıcı sistemi için hazırlanan mühendislik hesapları ve çizimlerini içeren teknik belgedir.

Stüdyo Daire

Oturma odası, uyku alanı ve mutfağın tek bir mekânda birleştiği, küçük ölçekli daire tipidir.

Şerh

Tapu kütüğüne işlenen, taşınmazı ilgilendiren hak ve kısıtlamaları gösteren hukuki açıklamadır (örn. satış vaadi, haciz, ipotek şerhi).

Tahliye Taahhütnamesi

Kiracının belirli bir tarihte taşınmazı boşaltacağını taahhüt ettiği, kiraya verene kira ilişkisini sona erdirme güvencesi sağlayan noter onaylı belgedir.

TAKS (Taban Alanı Kat Sayısı)

Yapının oturum alanının parsel alanına oranını gösteren imar parametresidir; yapının ne kadar yer kaplayabileceğini belirler.

Tapu

Bir taşınmazın (arsa, konut, iş yeri vb.) kime ait olduğunu gösteren, devlet tarafından düzenlenen resmi hukuki belgedir.

Tapu Harcı

Taşınmaz devir işlemlerinde devlet tarafından alıcı ve satıcıdan ayrı ayrı alınan, genellikle satış bedelinin %2'si oranındaki vergidir.

Tapu İptali ve Tescil

Hatalı, usulsüz ya da hile yoluyla oluşturulan tapu kayıtlarının mahkeme kararıyla iptal edilerek gerçek hak sahibi adına yeniden tescil edilmesi işlemidir.

Tapu Sicili

Taşınmazların kayıt altına alındığı, mülkiyet ve üzerindeki hakların devlet güvencesiyle tutulduğu resmi kütüktür.

Taşınmaz

Hukuken ve fiziksel olarak yerinden edilemeyen varlıklar; gayrimenkul ile eş anlamlı kullanılır.

Temel

Yapının yükünü zemine aktaran, yapının en alt bölümünü oluşturan taşıyıcı unsurdur.

Tevhit

Birden fazla parselin yasal prosedürler çerçevesinde tek bir parsel haline getirilmesi işlemidir.

TOKİ (Toplu Konut İdaresi)

Türkiye'de sosyal konut üretimi, kentsel dönüşüm projeleri ve altyapı yatırımlarını yöneten devlet kuruluşudur.

Tripleks

Üç kat üzerine kurulmuş, katlar arasında iç merdiveni olan geniş daire ya da konut birimidir.

Uygulama Projesi

Avan proje onaylandıktan sonra hazırlanan, yapının tüm teknik detaylarını, ölçülerini, malzemelerini ve tesisat bilgilerini eksiksiz içeren nihai mimari belgedir. İnşaat ruhsatı bu projeye dayanılarak alınır.

Vekaletname

Bir kişinin bir diğerine taşınmaz alım, satım veya kira işlemlerini kendi adına yürütmesi için verdiği noter onaylı yetki belgesidir.

Villa

Genellikle müstakil bahçesi olan, birden fazla katlı, lüks nitelikteki konut yapısıdır.

Yalıtım

Yapıların ısı, ses ve su geçirgenliğini azaltmak amacıyla uygulanan koruyucu sistem ve malzemelerdir.

Yapı Denetimi

İnşaatın projeye ve teknik mevzuata uygunluğunu kontrol eden, lisanslı yapı denetim kuruluşlarınca yürütülen denetim sürecidir.

Yapı Kooperatifi

Üyelerin ortaklaşa konut edinmek amacıyla kurduğu, kâr amacı gütmeyen tüzel kişiliktir.

Yapı Yüksekliği

Binanın tabi zemin kotundan saçak veya bina üst örtüsünün en yüksek noktasına kadar olan mesafedir. İmar planı ve yönetmeliklerince belirlenen maksimum yükseklik sınırları aşılamaz.

Yatırım Amaçlı Gayrimenkul

Kira geliri elde etmek veya değer artışından kazanç sağlamak amacıyla satın alınan taşınmazdır.

Yönetim Planı

Kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş yapılarda, ortak alanların kullanımını, yönetim biçimini, gider paylaşımını ve sakinlerin hak ile yükümlülüklerini düzenleyen belgedir. Kat malikleri tarafından hazırlanır ve tapu siciline tescil edilir.

Zemin Etüdü

İnşaat öncesinde arazinin jeolojik ve geoteknik özelliklerini belirlemek amacıyla yapılan araştırmadır; yapı güvenliği açısından zorunludur.